Tüketici mağduriyetlerini en aza indirmek ve piyasadaki suni fiyat artışlarını kontrol altına almak amacıyla geliştirilen Elektronik İlan Doğrulama Sistemi (EİDS), 15 Eylül 2024 tarihi itibarıyla resmen devreye alındı. Yeni dönemle birlikte emlak satış ve kiralama ilanlarında doğrulanmış bilgi esas olacak.
Gayrimenkul Hukuku Uzmanı Avukat Ali Güvenç Kiraz, EİDS'in sektöre getireceği köklü değişimleri ve merak edilen tüm başlıkları şu şekilde özetliyor:
Dijital emlak portallarındaki kontrolsüzlük, beraberinde birçok suistimali getirdi. Bakanlığın bu düzenlemeyle temel olarak üç ana problemi ortadan kaldırmayı hedeflediğini belirten Kiraz, şunları aktarıyor:
Bir gayrimenkul danışmanının EİDS üzerinden ilan yayınlayabilmesi için öncelikle Ticaret İl Müdürlüğü’nden alınmış geçerli bir Taşınmaz Ticareti Yetki Belgesi bulunmalıdır. Bu belgeye sahip olabilmek için de esnaf odası kaydı, vergi mükellefiyeti, en az 100 saatlik mesleki eğitim ve ilgili öğrenim durumuna göre 6 ila 12 aylık fiili çalışma (staj) şartı aranmaktadır.
Önemli Not: Sadece yetki belgesine sahip olmak yeterli değildir. Emlakçının ilan girebilmesi için mülk sahibi ile yasal standartlara uygun bir "Yetkilendirme Sözleşmesi" imzalamış olması ve mülk sahibinin e-Devlet üzerinden bu emlakçıyı yetkilendirmesi zorunludur.
Bakanlık tarafından kurulan altyapı çerçevesinde, bir mülk sahibi aynı taşınmaz için en fazla 5 farklı yetkili emlak danışmanı atayabilecektir. Portallarda bu ilanlar birbiriyle ilişkili şekilde gösterilecek, böylece fiyat şeffaflığı sağlanacaktır. Ancak Avukat Ali Güvenç Kiraz, vatandaşları birden fazla emlakçı yetkilendirirken yasal komisyon veya masraf ödemeleri konusunda dikkatli olmaya davet ediyor.
Sistem yalnızca satılık ilanlarını değil, tüm kiralık konut ilanlarını da kapsamaktadır. Ancak bazı özel gayrimenkul türleri EİDS doğrulamasından muaf tutulmuştur:
Bu taşınmazlar, e-Devlet doğrulaması yapılamayacağı için eski sistemde olduğu gibi portallarda yayınlanmaya devam edecektir.
Evet, mülk sahiplerinin bir emlakçı ile çalışma zorunluluğu yoktur. Vatandaşlar kendi taşınmazlarını satmak veya kiralamak amacıyla portallara ilan yükleyebilirler. Sistemin getirdiği kısıtlamaya göre; bir kişi kendisi, eşi veya birinci ve ikinci derece kan hısımları (çocukları, anne-babası, kardeşleri, torunları, büyükanne ve büyükbabası) adına ilan verme hakkına sahiptir.
Mülk sahipleri verdikleri yetkiyi e-Devlet üzerinden diledikleri zaman geri alabilirler. Ancak ilan portallarında bu iptal hemen geçerli olmayıp, ilk tanımlanan süre boyunca ilanın kalmaya devam etmesi söz konusu olabilir. Olası uyuşmazlıkları önlemek adına yetki iptallerinin emlakçıya yazılı (ihtarname veya tescilli e-posta) olarak da bildirilmesi tavsiye edilmektedir. Bakanlık, sistemdeki asgari yetkilendirme süresini 3 ay olarak belirlemiştir.
Yetki belgesiz veya sözleşmesiz şekilde ilan girişi yapan emlak danışmanları ile yanıltıcı ilan giren ev sahiplerine, Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun kapsamında 10 bin TL ile 100 bin TL arasında idari para cezası uygulanacaktır.
Ticaret Bakanlığı, emlak sektöründe başlattığı EİDS modelini çok yakın bir zamanda otomotiv sektörüne de entegre etmeyi planlıyor. Araç satışlarında da sahte ilanların engellenmesi amacıyla ruhsat sahibi ile oto galericiler arasında benzer bir e-Devlet yetkilendirme zinciri kurulacaktır.